PrintMail this page

Cavalerietrompet

aërofoon

cavalerietrompetSinds mensenheugenis worden blaasinstrumenten gebruikt om signalen over te brengen. Vooral de zogenaamde labrosonen, dat zijn aërofonen met liprieten, of, in gewone mensentaal, koperen blaasinstrumenten, worden daarvoor aangewend. Labrosonen kunnen gemaakt worden van uiteenlopende materialen als brons, messing, koper, ivoor, hoorn en hout. Wat ze gemeen hebben, is de karakteristieke manier waarop de klank wordt gevormd, door de lippen aan het trillen te brengen op een mondstuk dat al dan niet weggenomen kan worden.

Het gebruik van een runderhoorn om geluidssignalen te geven, gaat ongetwijfeld terug tot de prehistorie. Van de oudheid tot in onze tijd zijn verschillende types van trompetten in gebruik geweest in een militaire en ceremoniële omgeving. Ze waren bijzonder geschikt om bevelen door te geven in het kabaal en de chaos van het krijgsgewoel. Ze waren er om te seinen, te herkennen, aan te zetten tot actie, aan te kondigen, te vieren, te ritmeren, te vermaken, en nog meer.

Het militaire gebruik van trompetten is uiteraard strikt gecodeerd, en het beperkt zich tot de enkele noten van de sonneries (signalen), elk met een heel herkenbare boodschap. Twee instrumenten worden hiervoor bij voorkeur aangewend: de klaroen en de 'cavalerietrompet', een natuurtrompet met een nauwere boring.

Vandaag de dag maken cavalerietrompetten in vele landen nog altijd deel uit van de militaire muziekkorpsen. In België horen ze bij de Koninklijke Muziekkapel van de Gidsen. Dat is het voornaamste Belgische militaire muziekkorps, opgericht in 1832 als 'Musique particulière du roi'. De faam van dit orkest en zijn trompetterkorps reikt tot ver buiten onze grenzen. Cavalerietrompetten zijn daarnaast te zien in de spectaculaire defilés met de Koninklijke Escorte te paard, die afhangt van de federale politie en de koning vergezelt bij bepaalde protocollaire gelegenheden.  

Het trompetterkorps van de  Koninklijke Muziekkapel van de Gidsen bestaat tegenwoordig uit achttien spelers, met aan hun hoofd een trompet-majoor. Samen met het harmonieorkest van de Gidsen, maar ook los daarvan, speelt het ensemble concerten, en luistert het stoeten, taptoes, godsdienstige en vaderlandslievende plechtigheden op. De emblematische Mars van het 1ste Regiment Gidsen is ondenkbaar zonder de befaamde strakke sonneries van het trompetterkorps, maar dat vervult ook tal van protocollaire taken in zijn eentje.  

De instrumenten van het trompetterkorps zijn wat aparte natuurtrompetten: ze staan in Es (mi b), en ze hebben een rotatieventiel, waarmee men kan overgaan naar Bes (si b) als grondtoon. De trompettisten hebben dus twee reeksen van harmonische tonen ter beschikking. Het is een beetje alsof de speler twee instrumenten in een bedient: een cavalerietrompet en een klaroen.

Bij de vernieuwing van het instrumentarium in 2015 heeft de staf van de Koninklijke Muziekkapellen van Defensie het mim enkele oude instrumenten geschonken die werden bespeeld door de muziekkapel van de Gidsen. Daaronder deze cavalerietrompet van de Brusselse firma Persy, compleet met haar sierkoord met twee kwasten. Het instrument is decennia lang bespeeld in het trompetterkorps. Zonder het te beseffen hebt u het wellicht gehoord tijdens een militair defilé van 21 juli, of bij een andere gelegenheid, live ter plaatse of op tv. Deze cavalerietrompet is dus zonder meer een stuk Belgisch muzikaal erfgoed.

Tekst: Géry Dumoulin; vertaling: Wim Bosmans

Media
Images: 
Cavalerietrompet in Es en Bes, J. Persy, Brussel, 2e helft 20e eeuw
inv. 2016.0093.001. Schenking Koninklijke Muziekkapel Defensie © MIM, S. Egan
Trompetterkorps van de  Gidsen © J. Braekevelt, Belgian Defence
Trompetter en paukenist van de Garde impériale, Frankrijk, ca.1880, © mim
External Video
See video
See video
See video