PrintMail this page

gamelan

aangeslagen idiofoon

De gamelan is het emblematische, traditionele orkest van de Indonesische eilanden Java, Sunda en Bali. De naam gamelan komt van het woord gamel, "hameren". Al de instrumenten van een bepaald orkest worden door dezelfde smid gemaakt en kunnen niet in andere orkesten ingezet worden. Het hele orkest wordt beschouwd als 1 enkel instrument.

Bronzen gongs en andere metallofonen zijn de meest karakteristieke instrumenten van een gamelanorkest. Maar naast idiofonen bevat de gamelan ook andere instrumenten zoals een tweevellige trommel, een vedel en een rieten fluit. Het samenvoegen van gongs tot ensembles gaat terug tot het eerste millennium. De gamelanorkesten verschillen regionaal qua samenstelling, gebruik van toonsoort en speeltechniek. Het gongensemble met de grootste bekendheid is de Javaanse gamelan. Dit orkest wordt gebruikt bij belangrijke aangelegenheden zoals huwelijksfeesten, geboortes, crematies, reinigingen en besnijdenissen. Daarnaast weerklinkt deze muziek ook als begeleiding van de wayang, het poppenspel waarin grote delen van de Indische heldendichten Ramayana en Mahabharata uitgebeeld worden. Naargelang van de aard van de gebeurtenis verandert de samenstelling van het orkest. Indonesiërs kennen elke gamelan een bovennatuurlijke kracht toe. Daarom benaderen ze de instrumenten met respect.

De uitvoeringspraktijk van een gamelan weerspiegelt het Indonesische sociale model, met de nadruk op consensus en een billijke verdeling van de taken binnen de gemeenschap. Het gamelan-spel wordt, als was het een "opgedeeld" instrument, uitgevoerd door een veelheid van musici die elk een deel op zich nemen van de zowel ritmisch als melodisch complexe muzikale structuur. Claude Debussy en Maurice Ravel ontdekten de gamelan op de Wereldtentoonstellingen van Parijs in 1889 en 1900. Zij konden hun oren niet geloven.

Media
Images: 
gamelan
gamelan - detail