PrintMail this page

tentoonstellingszaal +4 Klavieren

Het klavier is de meest ingrijpende westerse bijdrage aan de geschiedenis van de muziekinstrumentenbouw. Het idee om een verzameling sleutels ('klavier' komt van het Latijnse clavis of sleutel) te plaatsen tussen de mens en de plek waar de klank ontstaat, is nergens zo ontwikkeld als in West-Europa. Deze interface vertoont een overzichtelijk, regelmatig patroon, waarbij elke sleutel of toets verbonden is met een geluidsbron die op voorhand gestemd is. Die geluidsbron kan een snaar zijn, zoals bij een klavecimbel of piano, of een luchtpijp, zoals bij het orgel.

Deze magische sleutelbos opende de wereld van de muziek voor mensen die niet gezegend waren met een uitzonderlijk gehoor of geoefend door vele uren praktijk. Bovendien kan je op een klavier meerdere tonen tegelijk spelen. Een verhaal van ongehoorde nieuwe mogelijkheden, dus. Maar ook van demystificatie, standaardisering en mechanisatie. Met het doorknippen van de directe, intieme band van de muzikant met de feitelijke klankproductie, ontstonden monochrome instrumenten. Boeiend zijn de vele oplossingen die bouwers bedachten om het palet van klavierinstrumenten van meer kleuren te voorzien, zoals pedalen, registers, zwelluiken en opzetmechanismen.

Het verhaal van het klavier is er ook een van fashion. Klavierinstrumenten zijn immers meubels, en een meubel verandert met de grillen van de mode. De vormgeving van een klavier moet vaak voldoen aan vereisten die meer te maken hebben met de plaatsing in het salon dan met artistieke kwaliteit. En omdat je een meubel niet zomaar verplaatst, zijn klavierspelers meestal veroordeeld om hun kunsten te vertonen op een hen onbekend instrument. Tenzij je een model hebt dat in je koffer past !

De opmars van het klavier begon in de middeleeuwen en werd een obsessie in de 19e eeuw, toen zowat alle denkbare instrumenten toetsenreeksen kregen. De meeste van die nieuwe toepassingen kenden geen succes. In de 20e eeuw dook het klavier toch weer op als perfecte interface voor klanken die hoe dan ook niet door een mensenhand kunnen worden gemaakt: klanken uit elektronische synthese. Vandaag is de liefde nog niet uitgedoofd, en zoekt men nog steeds naar alternatieven voor de eeuwenoude ebony and ivory.